Spré Solais: Kindlings

Caoirigh.                                                         Teresa Kennedy
Caoirigh.                                                           Teresa Kennedy
Féinphortráid.          Teresa Kennedy
Cailín le Geansaí  Bándearg  	1995.   Teresa Kennedy
Spré Solais: Kindlings
Grian le mo dhroim, tine le mo thaobh, Brachán ar mo ghlúin - An pictiúr is ansa le Martin Óg.	2010.    Melita Denaro
An Spré Solais: tá an taispeántas seo, atá a chur ar fáil ag An Gailearaí i nGaoth Dobhair, tiolactha i gcuimhne an ealaíontóra Teresa Kennedy, a fuair bás ar na mallaibh, mar aitheantas ar a cuid tacaíochta agus a gríosadh gan scíth d’ealaíontóirí an cheantair. Bhí Teresa Kennedy agus Melita Denaro araon ina gceannródaithe i ngníomhaíocht na dearcealaíne, ó Ghaoth Dobhair go hInis Eoghain i rith na 1970idí, 1980idí agus suas go dtí na blianta deireanacha de na 1990idí.

D’fhreastail Teresa ar Scoil Ruskin in Oxford agus ar an Acadamh Ealaíne i mBath go dtí 1951, áit ar roghnaigh sí sainstaidéar a dhéanamh ar phéintéireacht ola agus bronnadh Dioplóma i Múinteoireacht Ealaíne uirthi nuair a chríochnaigh sí a cuid staidéir. Go gairid i ndiaidh di Gilbert a phósadh, bhog siad go Kenya sa bhliain 1955 agus lean sí ar aghaidh ag teagasc ealaíne thall ansin. Sa bhliain 1970, tháinig an teaghlach ar ais go Dún na nGall chuig a dteach cónaithe i gCaiseal na gCorr, Gort a’Choirce. Roimh i bhfad, bhí sí ag teagasc ranganna oíche sa Cheardscoil áitiúil i nGort a’Choirce, i rith na 1970idí agus blianta tosaigh na 1980idí, agus ba í a bhunaigh an Taispeántas Samhraidh bliantúil i nGort a’ Choirce. Le linn an ama seo ar fad, bhí Teresa ag péinteáil a cuid pictiúr féin. Fuair sí coimisiún ó Shiúracha na Toirbhirte i mBaile Átha Luain faoi choinne an pictiúr ‘An Mhaighdean agus An Leanbh’ a phéinteáil agus bhí sí páirteach i mórán taispeántas grúpa, ina measc seónna i nGailearaí Gordon, Doire, agus i nGailearaí na Gléibe, Mín an Lábáin. Sa bhliain 2004, rinne An Gailearaí óstáil ar thaispeántas a chaith súil siar ar shaothar caoga bliain de chuid Teresa. D’éirigh go hiontach maith leis an taispeántas agus bhí Teresa thar a bheith sásta leis mar a bhí an lucht mór féachana a tháinig as gach cearn den réigiún.

Duine ar bith a bhfuil aithne acu ar shaothar Teresa, beidh cuimhne acu ar a pictiúirí galánta ealaíonta in ola ach b’fhéidir nach mbeadh siad chomh heolach sin ar a cuid líníochtaí oilte d’ábhar beo. Caithfear cuimhniú fosta ar a cuid péintéireacht éifeachtach in uiscedhath, a neasacht agus a ndearfacht curtha i gcrích go gairmiúil. Ba ghnách le mórán againn í a fheiceáil ag siúl thart sa chomharsanacht agus í ag déanamh doiciméadú ar na rudaí a chonaic sí – radharcfhianaise ar a háit agus ar a daoine. Bhí an teagasc, an tacaíocht, an spreagadh agus an roinnt go smior in Teresa, agus coinneoidh na healaíontóirí sin a raibh sé d’ádh orthu aithne a fháil ar Teresa, coinneoidh siad cuimhne i gcónaí uirthi mar réalta eolais a bhí dearfa agus flaithiúil i dtólamh.

Go luath sna 1990idí, thug Teresa cuireadh do Melita Denaro ceardlanna péintéireachta a reáchtáil le linn deiridh seachtaine ar an Fhál Carrach, i nDún Fionnachaidh agus i Ráth Mealtain. Agus sin mar a thosaigh líne eile de phátrúnacht ealaíne sa réigiún. Sa bhliain 1992, chuidigh sí le bunú an ‘Atlantic 92 Art Group’, a raibh a dtaispeántas comórtha 20 bliain acu i nGailearaí na Gléibe i mí Aibreáin seo caite.

Rugadh Melita i mBeart in Inis Eoghain ach i ndiaidh bás a hathar, bhog an teaghlach go Sasain. Bhain sí céim amach i gCeirmeacht ó Central St. Martins agus ansin rinne sí staidéar ar feadh trí bliana eile go dtí go bhfuair sí Dioplóma Iarchéime i bPéintéireacht, ón Acadamh Ríoga i Londain. Thug an oiliúint sin go léir sármhuinín theicniúil do Melita.

Choinnigh teaghlaigh Melita seilbh i gcónaí ar a dteach i nDumhaigh agus tagann sí ar ais ansin gach uile mhí chun a cuid oibre a dhéanamh. San áit sin, i measc na gcnoc agus na ndumhacha, cuireann Melita síos ar gach uile mhiondifríocht atá ag tarlú ina timpeallacht: an t-aer, an talamh, an spéir, an ghrian, an t-uisce, an ghaoth, an beostoc – an bomaite. Léiríonn sí na hiarrachtaí gan sos a dhéanann an ghrian ar mhaithe le dealramh orainne agus ar an talamh, iarrachtai laethúla, i gcónaí ag athrú. Ní amháin go bhfuil teidil a cuid saothar fileata agus géarchúiseach, tarraingníonn siad le chéile an tír agus na daoine a chónaíonn inti, go speisialta na comharsna is deise di, agus ag smaoineamh siar ar chomhráite faoina saol ó lá go lá, cuimhní a thugann tomhas eile isteach ina cuid saothar.

Is ealaíontóir iontach cumasach í Melita agus feidhmíonn an John Martin Gallery, Londain, agus na Taylor Galleries i mBaile Átha Cliath ar a son. Agus, cosúil le Teresa, tá sise fosta ar thús cadhnaíochta ó thaobh na flaithiúlachta de, i gcónaí ag spreagadh agus ag cur ar fáil tacaíochta d’ealaíontóirí atá ag gabháil i mbun a ngairme. Is cinnte go bhfuil ár réigiún agus cuid mhór dár gcuid ealaíontóirí i bhfad níos fearr as de thairbhe na hidirghabhála a rinne an dá bhean shuntasach seo. Ba mhaith linn ar mbuíochas ó chroí a chur in iúl dóibh beirt.



Úna Campbell
An Gailearaí
Iúil 2012